Basın Kartı Başvurusu: Şartlar, Belgeler ve Adım Adım Süreç
Basın Kartı Başvurusu: Şartlar, Belgeler ve Adım Adım Süreç
Blog Article
Basın kartı almak isteyenler için rehber: yaş, eğitim ve sözleşme şartları, elektronik başvuru adımları, geçerlilik süresi ve yenileme işlemleri.
Basın kartı, Türkiye'de gazetecilik mesleğini icra edenlerin kimliğini resmî olarak belgeleyen ve İletişim Başkanlığı tarafından verilen en önemli meslek belgesidir. Kamu kurumlarındaki etkinliklerden yurt dışı görevlere kadar pek çok aşamada bu kartın kazandırdığı güvence fark yaratır .
Bu rehberde ; kart türlerini, genel ve özel şartları, kurumlara uygulanan kontenjanları , başvurunun nasıl ilerlediğini , başvuruları karara bağlayan Komisyonun değerlendirme yöntemini ve kartın iptal edildiği durumları resmî mevzuata dayanarak anlatıyoruz . Amaç , okumayı tamamladığınızda başvurunuzu hatasız olarak yapabilmeniz .
Basın Kartı Nedir?
Basın kartı; 5187 sayılı Basın Kanunu'nun ek maddelerine dayanan, İletişim Başkanlığınca düzenlenen ve resmî ya da özel tüm kuruluşlarca geçerli sayılan bir gazeteci kimliğidir. Kamuoyunda çoğunlukla "sarı basın kartı" adıyla bilinir.
Bu kart, bir kişinin tek başına edinebileceği bir belge değildir. Göreve bağlı kart için kişinin bir medya kuruluşunda 5953 sayılı Kanun'a uygun sözleşmeyle çalışması, kuruluşun da yönetmelikteki nitelikleri taşıması gerekir. Yani başvuru iki yönlü bir değerlendirmedir: hem başvuran hem işveren değerlendirilir.
"Sarı Basın Kartı" Adı Nereden Geliyor?
"Sarı basın kartı" ifadesi, resmî bir kart türünün adı değildir ; kartın uzun yıllardır kullanılan rengine dayanarak ortaya çıkmış yerleşik bir kullanımdır . Resmî düzenlemede toplam beş tür sayılır ve pratikte "sarı kart" denildiğinde genellikle göreve bağlı basın kartı kastedilir .
Basın Kartı Hangi Kurallara Tabidir?
Kartın hukuki çerçevesi , 5187 sayılı Basın Kanunu'nun ek 1 ila ek 8'inci maddeleridir. Kanunun verdiği yetkiyle hazırlanan Basın Kartı Yönetmeliği, 9/4/2023 tarihli ve 7051 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kabul edilmiş ve 10/4/2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu düzenleme , 2018 tarihli eski yönetmeliği yürürlükten kaldırarak onun yerini almıştır .
Metinde 6/6/2024 tarihli ve 8624 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bazı değişiklikler yapılmıştır . Bu değişikliklerle ; sürekli basın kartı için gereken 18 yıllık sürenin hesaplanmasında serbest kartla geçen dönemlerin en fazla 24 ayının dikkate alınacağı düzenlenmiş , Anadolu Ajansı ve TRT'de kart alabilecek unvanlar yeniden tanımlanmış ve radyo-televizyonlarda kart alabilecekler arasına fotoğrafçı unvanı da girmiştir.
- Temel kanun: 5187 sayılı Basın Kanunu (ek maddeler)
- Uygulama metni: 7051 sayılı karar ekindeki yönetmelik (RG 10/4/2023, sayı 32159)
- Revizyon: 2024 yılında 8624 sayılı kararla yapılan değişiklikler
- İş hukuku boyutu: 5953 sayılı Kanun kapsamındaki fikir işçisi statüsü
- Davranış kuralları: 195 sayılı Kanun kapsamındaki basın ahlak esasları
Bilmeniz gereken bir ayrıntı: Mevzuat zaman içinde değişebildiği için , başvuru öncesinde İletişim Başkanlığının resmî sitesinden güncel metni kontrol etmeniz tavsiye edilir .
Basın Kartı Türleri Nelerdir?
Mevzuat uyarınca beş ayrı kart türü bulunur . Her türün hitap ettiği kitle ve istenen nitelikler ayrı ayrı belirlenmiştir. Size uygun türü seçmek , sürecin ilk ve en önemli adımıdır .
1. Göreve Bağlı Basın Kartı
Türk vatandaşı olup bir medya kuruluşunda bağlı çalışan gazeteciler ile enformasyon görevlilerine verilir. En çok başvurulan kart türü budur; kart talep edenin genel şartların tamamını taşıması gerekir. TRT üzerinden yapılan başvurularda ise 5953 sayılı Kanun'a uygun sözleşme ve kesintisiz çalışma şartı aranmaz .
2. Süreli Basın Kartı
Yabancı medya kuruluşları adına Türkiye'yi kapsayan bir görev alanında çalışan muhabirlere verilen karttır. Kart talep edenin; medya kuruluşunca görevlendirildiğini kanıtlaması, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu'na göre çalışma izninin olması ve bağlı olduğu kurumun merkez ülkesinin Türkiye'deki temsilciliğinden takdim mektubu ibraz etmesi gerekir. Kart, görev süresini aşmamak üzere verildiği yılın sonuna kadar geçerli olur .
3. Geçici Basın Kartı
Görev bölgesi Türkiye olmayan, fakat haber takibi için bir süreliğine ülkeye gelen yabancı medya çalışanları bu kartı alabilir. Kart, görev süresi göz önünde tutularak üç ayı geçmemek üzere verilir ve gerektiğinde bir defaya mahsus süresi uzatılabilir .
4. Serbest Basın Kartı
Geçici bir süreyle çalışmayan ya da yurt dışında serbest gazetecilik yapan Türk vatandaşı medya mensuplarına verilir. Başvurunun , en az bir yıl çalışılan kuruluştan işten çıkıştan sonra bir ay içinde yapılması gerekir. Kartın süresi , daha önce kart taşınan yıla göre değişir :
- 5 yıla kadar kart sahipliği olanlara 12 aylık kart
- 5-10 yıl kart sahipliği olanlara 18 aylık kart
- Kart kıdemi 10 yılın üzerinde olanlara 24 ay süreli kart
Yabancı bir ülkede bağımsız olarak serbest gazetecilik yapanlarda da çalışma durumunun ilgili ülkedeki büyükelçilik veya konsolosluk tarafından teyit edilmesi aranır .
5. Sürekli Basın Kartı
En az 18 yıl mesleki hizmeti bulunan medya mensupları ile en az 18 yıl kart taşıyan enformasyon görevlilerine ömür boyu verilen karttır. Bu süre hesaplanırken serbest kartla geçen dönemlerin en fazla 24 ayı sayılır . Bu türde bir kuruluşta çalışıyor olma şartı istenmez ; buna karşın yabancı medya mensuplarına sürekli kart düzenlenmez .
Basın Kartı Alma Şartları
Hangi türe başvurursanız başvurun, Türk vatandaşı başvuru sahiplerinde yönetmeliğin 8. maddesindeki ortak nitelikler esas alınır . Bu koşullardan herhangi biri karşılanmazsa başvuru reddedilir :
- 18 yaşını doldurmuş olmak.
- Asgari lise ya da dengi eğitim kurumu mezunu olmak.
- Kısıtlı veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak.
- Kasten işlenmiş bir suç nedeniyle 5 yıl veya üzeri hapis cezası almamış olmak.
- Şantaj, hırsızlık, sahtecilik, dolandırıcılık, rüşvet, zimmet gibi yönetmelikte sayılan suçlardan hüküm giymemiş olmak.
- 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ve 6415 sayılı Kanun kapsamındaki suçlardan hüküm giymemiş olmak.
- 5187 sayılı Kanun'un 25. maddesinin ikinci fıkrasındaki suçlardan hüküm giymemiş olmak.
- Fikir işçisi sözleşmesiyle çalışmak ve mücbir sebep olmadıkça bir aydan fazla çalışmaya ara vermemek.
- Medya faaliyeti dışında ticari faaliyette bulunmamak.
Sözleşme ve ticari faaliyet şartları ; süreli yayın sahipleri ve tüzel kişi temsilcileri, radyo ve televizyonların yönetim kurulu başkanları, kamu kurumlarında kart alabilecek çalışanlar ve yabancı basın kuruluşlarında çalışan Türk vatandaşları için aranmaz . Enformasyon görevlisi unvanıyla başvuranlardan ek olarak görev yaptığı birimi ve kadro unvanını gösteren, üst yönetici tarafından imzalanmış bir görev yazısı istenir .
Sahada en çok görülen hata, sözleşmenin fikir işçisi statüsüne uygun düzenlenmemesidir . Beyannameyi doldurmadan önce hizmet akdinizi işvereninizle birlikte inceleyin.
Basın Kartı Kimlere Verilmez?
Asıl faaliyeti medya olmayan özel şirketlerin , kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve Türkiye'deki yabancı temsilciliklerin yayın faaliyetlerinde çalışan personele kart verilmez . Söz gelimi bir holdingin iç bültenini yazan editör, yaptığı iş gazetecilik benzeri olsa da bu kapsamda başvuru yapamaz .
Medya Kuruluşlarında Aranan Şartlar ve Kontenjanlar
Kişisel şartları taşımak tek başına yetmez; başvuranın bağlı olduğu yayın organının da yönetmeliğin dördüncü bölümündeki şartları taşıması gerekir. Buna ek olarak kuruluşun türüne ve büyüklüğüne göre kart alabilecek unvanlar ve kontenjanlar tek tek sayılmıştır.
Yazılı Basın: Gazete ve Dergiler
Gazete ve dergi gibi süreli yayınların; 5187 sayılı Kanun'a göre verilen beyanname ile Cumhuriyet Başsavcılığından alınan alındı belgesinin onaylı örneğini Başkanlığa vermesi , beyannamede belirtilen aralıklarla düzenli olarak çıkması, ilan ve reklam alanının yüzölçümünün üçte birini geçmemesi ve içeriklerin üçte birinden fazlasının başka yayından aynen alıntı olmaması zorunludur. Kart verilecek kişi sayısı , sayfa yüzölçümüne ve yayın sıklığına göre hesaplanır ; mesela yüzölçümü 0,39 metrekare veya daha az olan yerel gazetelerden başvuru kabul edilmez .
Haber ve Fotoğraf Ajanslarında Durum
Haber ve fotoğraf ajanslarının ; düzenli yayın yapması, kadrosunda daha önce kart taşımış ve 5953 sayılı Kanun kapsamında çalışan en az beş gazeteci bulundurması ve yaygın ya da bölgesel bir süreli yayınla ücretli haber satış sözleşmesi bulunması aranır . En az on günlük siyasi yaygın veya bölgesel gazeteyle ya da beş yaygın radyo-televizyonla sözleşmesi olan ve en az on gazeteci çalıştıran ajanslarda kontenjan sınırı bulunmaz.
RTV Kuruluşları
Yayın kuruluşlarının 6112 sayılı Kanun'a uygun yayın izinlerine sahip olması ve düzenli yayın yapması aranır. Ülke genelinde yayın yapan kuruluşlarda kontenjan sınırı bulunmaz ; bölgesel televizyonlarda yönetim kurulu başkanı ile 19, yerel televizyonlarda 10, bölgesel radyolarda 7, yerel radyolarda ise 2 çalışana kart verilir . Haberle ilgisi olmayan pozisyonlardakilere, listedeki unvanlarda olsalar dahi kart verilemez.
İnternet Haber Sitelerinde Şartlar
Dijital haber sitelerinin ; beyanname ve alındı belgesini Başkanlığa sunması , haber paylaşımı amacına özgülenmiş olması , yayının kesintisiz erişime açık olması , özgün ve güncel günlük haber veya yorum içeriği sunması ve yazı ve görsellerin başka yayından aynen alıntı içermemesi zorunludur . Kontenjan, 5953 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalı çalışan sayısına bağlıdır :
- Dört sigortalı gazeteci çalıştıran sitelerde sahibi ile 4 çalışan
- 5 ile 9 arası sigortalı çalışana sahip sitelerde imtiyaz sahibi artı 9 çalışan
- 10 veya daha çok sigortalı çalıştıran sitelerde kota bulunmaz
Dijital yayıncılarda kart alabilecek pozisyonlar arasında muhabir ve editörlerin yanında video editörü, sosyal medya editörü, haber kameramanı ve haber spikeri gibi yeni medya unvanları da sayılmıştır.
Basın Kartı Başvurusu Nasıl Yapılır? Adım Adım Rehber
Süreç elektronik ortamda yürütülür , İletişim Başkanlığı bölge müdürlüklerince incelenir ve ana hatlarıyla şu aşamalardan geçer:
- Kart türünü belirleyin: Durumunuza uygun türün göreve bağlı, serbest ya da sürekli kart olup olmadığını netleştirin.
- Ön hazırlık yapın: Fotoğraf, altı aylık mesleki çalışma belgesi ve fikir işçisi sözleşmenizi dijital olarak hazırlayın.
- Beyannameyi doldurun: İletişim Başkanlığının internet sitesindeki başvuru beyannamesini elektronik ortamda eksiksiz doldurun ve belgeleri sisteme yükleyin.
- İşveren onayı: Çalıştığınız kuruluşun sahibi ya da sicilde kayıtlı yetkilisi beyannamenizi onaylamalıdır; şifreli sistemi kullanan kurumlarda bu adım elektronik ilerler.
- Ön inceleme: Bölge müdürlüğü dosyanızı kontrol eder ve gerekirse Adli Sicil, SGK, Basın İlan Kurumu gibi kurumlardan bilgi toplar.
- Komisyon kararı: Engel bulunmayan dosyalar Basın Kartı Komisyonuna gönderilir ve başvurunun kabulüne ya da reddine burada karar verilir.
- Kartın teslimi: Olumlu karardan sonra kart basılır ve Başkanlığın belirlediği yöntemle teslim edilir.
Eksik ya da uygunsuz bulunan başvurular Başkanlıkça reddedilir ve durum beyannamede verilen iletişim bilgileri kullanılarak başvurana bildirilir. Eksikler giderildiğinde yeniden başvuru mümkündür .
Yurt dışındaki Türk medya mensupları, başvuru evraklarıyla birlikte bulundukları ülkedeki büyükelçilik veya başkonsolosluktan alınan teyit yazısını Başkanlığa sunarak başvurularını yapar . Yabancı gazeteciler ise Başkanlığın sitesindeki ayrı bir elektronik formu doldurur ; görevlendirme belgesi, basın vizesi veya çalışma vizesi, takdim mektubu, pasaport fotokopisi ve vesikalık fotoğraf talep edilir.
Basın Kartı Komisyonu Nasıl Karar Verir?
Kartlarla ilgili nihai kararı veren Komisyon, İletişim Başkanlığı temsilcileri, meslek örgütleri, gazeteci sendikası, sürekli kart sahipleri ve akademisyenlerden oluşan bir yapıyla toplam 19 üyeden meydana gelir . Üyelerin görev süresi iki yıldır.
- Olağan toplantılar yılda en az üç defa yapılır; ihtiyaç hâlinde olağanüstü toplanılabilir.
- Toplantı için en az 13 üyenin katılımı gerekir; toplantılar uzaktan erişimle de yapılabilir.
- Salt çoğunlukla karar verilir, çekimser oy kullanılmaz; eşitlikte başkanın oyu belirleyicidir.
- Görüşülecek başvurular toplantıdan en az beş gün önce elektronik ortamda üyelerin erişimine açılır.
- Ret hâlinde gerekçe yazılı olarak tutanağa işlenir.
Karar verilirken başvuru sahibinin nitelik, eser ve ödüllerine ek olarak işvereni olan yayın organının durumunu da göz önünde bulundurur . İnternet haber sitesi çalışanlarında sitenin tekil ziyaretçi ve sayfa görüntülenme sayıları da değerlendirmeye girer . Dolayısıyla erişimi zayıf bir sitede çalışmak, diğer koşullar sağlansa da kararı zorlaştırabilir.
Kart Sahiplerine Sağlanan İmkânlar
Kartın en temel faydası, mesleki kimliğin tüm kurumlar nezdinde resmî olarak tanınmasıdır . Bunun dışında mevzuatta açıkça yer alan bazı ek imkânlar mevcuttur:
- Basın trafik kartı: Kart sahiplerine talep etmeleri hâlinde basın trafik kartı verilebilir; usul ve esaslar İletişim Başkanlığı ile İçişleri Bakanlığınca birlikte belirlenir.
- Hizmet damgalı pasaport: Kuruluşlarınca yurt dışına geçici görevle gönderilen kart sahipleri ile Türkiye'de ikamet eden sürekli kart sahipleri, ilgili yönergedeki şartlarla hizmet damgalı pasaport başvurusu yapabilir.
- Resmî tanınırlık: Kart, resmî ve özel kurumların kabul etmek zorunda olduğu bir kimliktir.
- Haber takibinde kolaylık: Resmî etkinlik, basın toplantısı ve protokol alanlarında akreditasyon süreçleri çoğu zaman bu kart üzerinden yürür.
Bir yanlış anlamayı düzeltmekte fayda var: Kıdem tazminatı, yıllık ücretli izin, ihbar süresi gibi gazeteci hakları karta sahip olmaktan değil, 5953 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet ilişkisinden doğar . Kartı olmayan bir fikir işçisi de bu haklardan yararlanır . Belediyelerin veya bazı özel şirketlerin kart sahiplerine tanıdığı indirim veya ücretsiz hizmetler ise dönemsel olarak farklılık gösterir; son durumu ilgili kurumdan teyit etmeniz gerekir .
Geçerlilik, Yenileme ve Kayıp Kartlar
Yürürlükteki kurallara göre kartın geçerlilik süresi on yıl olarak belirlenmiştir. Geçerliliği sona eren kartlar, sahibinin şartları taşımaya devam etmesi kaydıyla ayrı bir Komisyon kararına gerek kalmadan Başkanlıkça yenilenir . Sürekli türdeki kart ise ömür boyu taşınır; sadece kartın kendisinin değiştirilmesi gerekebilir.
Kart kaybolursa ya da yıpranırsa Başkanlığa başvurarak yeni kart isteyebilirsiniz . Kayıp hâlinde talebe kaybı gösteren tutanak veya kayıp ilanı ile hâlen çalışıldığını gösteren bir belge eklenmelidir . Bilinmesi gereken bir kısıtlama: kayıp veya yıpranma nedeniyle yenileme başvurusu yılda en fazla iki defa kabul edilir.
Maliyet tarafında yönetmelik, maliyetle sınırlı olmak üzere kart bedeli ile basım ve dağıtım için hizmet bedeli tahsil edilebileceğini öngörür . Ödenecek bedel Başkanlıkça belirlendiği için , başvuru ekranındaki bilgiyi esas almanız gerekir .
Basın Kartı Ne Zaman İade Edilir veya İptal Edilir?
İş yeri ya da unvan değişikliği olduğunda , söz konusu değişiklik en geç bir ay içinde hem basın mensubu hem de medya kuruluşu sahibi tarafından Başkanlığa yazılı olarak bildirilmelidir . Kart; iş yeri veya unvan değişikliği, işten ayrılma ve iptal hâllerinde bir ay içinde Başkanlığa geri verilir . İade edilmesi gereken eski kart geri verilmedikçe yeni başvuru işleme alınmaz .
Başkanlık kartı şu hâllerde iptal eder:
- Gerekli şartların hiç olmadığının veya zamanla ortadan kalktığının belirlenmesi
- İşveren medya kuruluşunun aranan nitelikleri yitirmesi
- Kartın veya karta bağlı kartların bir başkasına kullandırılması
- Basın ahlak esaslarının ihlali üzerine Komisyonca iptale karar verilmesi
Basın ahlak esaslarının çiğnenmesi gerekçesiyle kartı iptal edilenlere , kartın iade edildiği tarihten itibaren bir yıl dolmadan yeniden kart verilmez . Komisyon, olayın niteliğini dikkate alarak yalnızca uyarıyla da yetinebilir . Öte yandan resmî kartı taklit eden kart düzenleyen veya kullananlar hakkında savcılığa suç duyurusu yapılır ; bu kişilere soruşturma ya da kovuşturma sonuçlanana dek kart verilemez.
Herkes Gazeteci Değil: Özel Statüler ve Farklı Kurallar
Kart alabilecekler muhabir ve editörlerle sınırlı değildir; yayın sahipleri, kamu kurumlarının enformasyon birimlerinde çalışanlar ve bazı meslek örgütü yöneticileri de başvuru yapabilir . Bu grupların her biri için farklı belge ve şartlar uygulanır.
Kamu Kurumlarının Enformasyon Personeli
Devlet enformasyon hizmetlerinde istihdam edilen kamu personeli, enformasyon görevlisi unvanıyla başvurabilir . Beyannamenin üst yönetici tarafından imzalanması ve fiilen enformasyon hizmetinde çalışıldığını belgeleyen görev yazısının ibraz edilmesi gerekir . Değerlendirmede Komisyon başvuranın unvanına ve yürüttüğü görevin medyayla ilişkili olup olmadığına dikkat eder ; sadece unvan belirleyici değildir.
Yayın Sahipleri ve Tüzel Kişi Temsilcileri
Gazete, dergi ve internet sitelerinin imtiyaz sahipleri ile RTV kuruluşlarının yönetim kurulu başkanları da kart alabilir . Bu kişilerde 5953 sayılı Kanun'a uygun sözleşme ile medya dışında ticari faaliyette bulunmama şartları istenmez; bununla birlikte yaş, eğitim ve adli sicil gibi öteki şartlar aynen uygulanır .
Sendika, Dernek ve Vakıf Yöneticileri
Faaliyet alanları medya olmak kaydıyla sendikaların ve kamu yararına çalıştığı tespit edilen dernek ile vakıfların yönetim kadroları da kart alabilecekler arasında sayılmıştır . Öte yandan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının yayın faaliyetlerinde çalışanlara kart verilmez .
Medya Kuruluşlarının Denetim Yükümlülükleri
İletişim Başkanlığı, kart sahiplerinin şartları sürdürüp sürdürmediğini periyodik olarak inceler. İşveren kuruluşlar, istenmesi hâlinde kart sahibi personelin kimlik, unvan, kart numarası ve sözleşme bilgilerini gösteren onaylı listeyi sunmalıdır. Kontrol esnasında mesleki çalışmalar da sorulabilir; bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen kuruluş sahibi uyarılır .
Başvurmadan Önce Kontrol Etmeniz Gerekenler
Beyannameyi göndermeden önce bu kontrol listesini baştan sona kontrol etmeniz, olası ret kararlarını önemli ölçüde azaltır :
- Yaş ve eğitim şartlarını sağlıyorum.
- Adli sicil kaydımda kart verilmesine engel bir mahkûmiyet bulunmuyor.
- 5953 kapsamında sözleşmeli ve sigortalı olarak çalışıyorum.
- En az altı aylık döneme ait imzalı haber ve içerik örneklerim hazır.
- Çalıştığım kuruluşun beyannamesi, düzenli yayını ve kontenjanı uygun.
- Görev unvanım ilgili kuruluş türü için sayılan unvanlar arasında.
- İade gereken eski bir kartım ya da yapılmamış bir bildirimim bulunmuyor.
Maddelerden birini işaretleyemiyorsanız, başvuruyu ertelemek ve eksikliği gidermek zaman kazandırır. Nitekim olumsuz sonuçlanan bir talep yeniden başvuru hakkı tanısa da süreci aylarca uzatabilir .
Başvurunun Reddedilmesine Yol Açan Hatalar
Olumsuz sonuçlanan başvuruların çoğu , dikkatle giderilebilecek hatalardan kaynaklanır . Sahada en çok görülen hatalar ve yapılması gerekenler şöyle sıralanabilir :
- Uygun olmayan sözleşme → Sözleşmenin 5953 kapsamında düzenlenmesini başvurudan önce sağlayın.
- Zayıf çalışma örnekleri → Altı ayı kapsayan, adınızın açıkça göründüğü özgün içerikler sunun.
- Kurumsal eksiklik → İşvereninizin beyanname, düzenli yayın ve asgari çalışan şartlarını karşıladığını doğrulayın.
- Çalışmaya ara verme → İşten ayrıldıysanız bir ay içinde ya yeni işe başlayın ya da serbest kart için başvurun.
- Değişikliği bildirmemek → Unvan ya da iş yeri değiştiğinde bir aylık süreyi kaçırmayın.
- Eski kartı iade etmemek → Yeni başvurudan önce iade edilmesi gereken kartı teslim edin; aksi hâlde başvuru işleme alınmaz.
Pratikte şöyle bir tablo sıkça yaşanır: Yerel bir gazetede iki yıl çalışan bir muhabir , işinden ayrıldıktan iki ay sonra yeni bir yayında göreve başlıyor. Arada bir aylık süre aşıldığı için ara vermeden çalışma koşulu ihlal edilmiş oluyor . Bu kişi işten ayrıldığı ilk ay içinde serbest kart için başvursaydı , kart kıdemini kaybetmeyebilirdi .
İnternet Haber Siteleri İçin Basın Kartı: Yayıncıların Bilmesi Gerekenler
2022'deki yasal düzenlemeden bu yana internet haber siteleri resmen süreli yayın statüsüne kavuştu ve dijital yayıncıların gazetecileri de kart başvurusu yapabilir hâle geldi . Ancak her haber sitesi kendiliğinden bu kapsama girmez . Kadronuzun kart alabilmesi için aşağıdaki noktaları kontrol edin :
- Beyanname verin: Sitenin yayına başlamadan önce Cumhuriyet Başsavcılığına beyanname verilmesi ve alındı belgesinin Başkanlığa iletilmesi gerekir.
- Künye: İmtiyaz sahibi, sorumlu müdür ve iletişim bilgilerinin yer aldığı künyeyi güncel tutun.
- Sigortalı kadro: 5953 sayılı Kanun kapsamında en az dört sigortalı çalışan, kart başvurusunun asgari eşiğidir.
- Özgünlük: Başka yayınlardan aynen alıntı yerine kendi haberlerinizi üretin; alıntılarda kaynak gösterin.
- Kesintisiz yayın: Sitenin erişim dışı kalmaması için güvenilir bir altyapı ve yedekleme kullanın.
- Ziyaretçi verisi: Komisyon trafik verisine baktığı için okur sayınızı ve istatistiklerinizi takip edin.
Bir internet haber sitesi için bu kriterlerin çoğu , yayın altyapınızla doğrudan ilişkilidir . Künye alanları, özgün içerik akışı, kesintisiz erişim ve ölçülebilir trafik , yayıncı açısından günlük işin bir parçası olmalıdır .
Basın Kartı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Basın kartı almak için üniversite mezunu olmak gerekir mi?
Üniversite diploması şart değildir. Yönetmelik asgari eğitim şartı olarak lise veya dengi okul mezuniyetini yeterli sayar ; yani lise mezunları da başvuruda bulunabilir. Bununla birlikte Komisyon üretiminizi ve mesleki birikiminizi dikkate alır ; güçlü bir çalışma dosyası en az eğitim kadar belirleyicidir .
Başvurudan sonra kart ne zaman çıkar?
Sabit bir süre yoktur. Dosyanız önce bölge müdürlüğünde incelenir, ardından Komisyon gündemine girer . Komisyon yılda en az üç kez olağan toplandığı için sonuçlanma süresi dosyanın hangi toplantıya yetiştiğine göre uzayıp kısalabilir.
Bir kuruma bağlı olmadan kart alınabilir mi?
Belirli şartlarla mümkündür. Serbest basın kartı, bir kurumda en az bir yıl çalıştıktan sonra ayrılan ve bir ay içinde başvuru yapanlara ve durumu büyükelçilik veya konsoloslukça teyit edilen yurt dışındaki serbest Türk gazetecilere düzenlenir. Kurumsal geçmişi bulunmayan Türkiye'deki serbest çalışanlar açısından bu yol açık değildir .
YouTuber veya sosyal medya içerik üreticileri basın kartı alabilir mi?
Bağımsız sosyal medya yayıncıları, tek başına bu çalışmalarla kart alamaz . Kart, 5187 veya 6112 sayılı Kanun'a göre faaliyet gösteren bir medya kuruluşuna bağlı çalışmayı ya da yönetmelikte sayılan diğer statüleri esas alır. Bununla birlikte şartları taşıyan bir internet haber sitesinde sosyal medya editörü olarak çalışan biri başvuru yapabilir .
Basın kartı ücretli mi?
Mevzuat, kartın maliyetini aşmamak kaydıyla kart bedeli ile basım ve dağıtım için hizmet bedeli istenebileceğini öngörür . Ücretin miktarı ve tahsil şekli Başkanlıkça ilan edilir; bu nedenle son durumu Başkanlığın resmî kanallarından teyit etmelisiniz.
İptal edilen kart yeniden alınabilir mi?
İptal gerekçesi ortadan kalktıktan sonra tekrar başvurmak mümkündür . Fakat basın ahlak esaslarına aykırılık nedeniyle iptal edilen kartlarda, kartın iade tarihinden itibaren bir yıllık süre tamamlanmadan yeni kart verilmez . Yönetmelikte sayılan suçlardan website hüküm giyenlerde ise Adli Sicil Kanunu'ndaki kayıt silme işlemleri yapılmadıkça kart verilemez.
Yabancı uyruklu muhabirlere kart verilir mi?
Evet. Türkiye'de yerleşik görev yapanlar süreli karta, kısa süreli görevle gelenler geçici karta başvurur. Her iki türde de çalışma izni ile görevlendirme ve takdim belgeleri gerekir; yabancı medya mensuplarına sürekli kart ve basın trafik kartı verilmez .
Basın kartı, meslek hayatınızın resmî kimliğidir ve başvuru ayrıntılı olsa da adımlar nettir . Uygun türü netleştirip eksiklerinizi başvurudan önce giderir ve yükümlülüklerinizi zamanında yerine getirirseniz , resmî kimliğinizi rahatlıkla edinip uzun yıllar kullanabilirsiniz .
Sorgulama, yenileme ve iptal gibi işlemlere dair detaylı bilgiye ulaşmak için basın kartı rehberimizi inceleyebilirsiniz . Başvuru ve resmî işlemlerde her zaman İletişim Başkanlığının resmî kanallarını esas alın ; buradaki içerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine kullanılmamalıdır .
basın kartı, sarı basın kartı, basın kartı başvurusu, basın kartı şartları, göreve bağlı basın kartı, sürekli basın kartı, serbest basın kartı, İletişim Başkanlığı, Basın Kartı Komisyonu, internet haber sitesi basın kartı, basın trafik kartı, gazeteci kartı
Report this page